 |
Mehmet Recep Peker (5 Şubat 1889, İstanbul - 1 Nisan 1950, İstanbul) , Türk asker ve siyaset adamı. 1931-36 döneminde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri sıfatıyla, Atatürk ve İnönü'nün yanında rejimin "üçüncü adamı" olarak sivrildi. Faşist İtalya ve Nazi Almanya'sına yakın bir politikayı savundu. 1936'da iktidardan uzaklaştırıldı.
7 Ağustos 1946 - 10 Eylül 1947 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti başbakanlığında bulundu.
Yaşamı
Orta öğrenimini Kocamustafapaşa Askeri Rüştiyesi ve İdadisi'nde yaptıktan sonra 1907 yılında Mekteb-i Harbiye'yi bitirdi. 1911-1912 yıllarında Yemen'de Trablusgarp ve 1912-1913 yıllarında da Balkan savaşlarında çarpıştı.
I. Dünya Savaşı'nda Rumeli ve Kafkas Cephelerinde görev aldı. 1919'da Erkanı Harbiye mektebini bitirdi. Kurtuluş Savaşına katılmak üzere Şubat 1920'de Anadolu'ya geçti. Binbaşı rütbesi ile 20. Kolordu'da görevlendirildi. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM'nin Genel Sekreterliğine getirildi. 1923'te Kütahya Mebusu seçilerek iki dönem TBMM'ye girdi. Bir süre Hakimiyeti Milliye gazetesinin baş yazarlığını yaptı.
1924 - 1925 yıllarında Dahiliye Vekili oldu. Ayrıca Mübadele, İmar ve İskan Bakanlığına vekalet etti. 3. ve 4. İsmet Paşa hükümetlerinde 1925-1927 yılları arasında Müdafaa-yi Milliye Vekilliği ve 1928-1930 yıllarında Nafia Vekilliği yaptı. İtalya'da Mussolini ve Almanya'da Hitler rejimlerine yakın bir politikayı savundu. 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası Katib-i Umumiliğine atandı. 1933'te reorganize edilen İstanbul Üniversitesi'nde Atatürk tarafından İnkılap Tarihi dersleri vermekle görevlendirildi. 1931-36 yılları arasında Atatürk ve Başvekil İsmet İnönü ile birlikte Tek Parti rejiminin "güçlü adamı" olarak görüldü. 1936'de Atatürk'le arasındaki bir fikir ayrılığı nedeniyle Partideki Katib-i Umumilik görevinden azledildi.
1936'da imzalanan Montreux Antlaşması sonucunda dünya politikasında Türkiye'nin İngiltere'ye meyletmesi, Peker'in azlinin asıl nedeni olarak gösterilir.
Ağustos 1946'da çok partili dönemin ilk hükümetini kurdu. Recep Peker'in Halk Evleri'nin yayın organı Ülkü Dergisi'nde çıkan İnkılap Tarihi ders notları, 1935'de İnkılap Tarihi Dersleri adı ile kitap olarak yayınlandı.
|
