 |
Dame Ninette de Valois (6 Haziran 1898 - 8 Mart 2001) , İrlandalı dansçı, koreograf ve Vic-Wells Balesi'nin (sonradan Sadler's Wells, bugün Kraliyet Balesi) kurucusu. Türk balesinin kuruluşuna da büyük emeği geçmiştir.
Enrico Cecchetti ile çalıştıktan sonra pantomim, revü ve operalarda dansçı olarak deneyim kazandıktan sonra, 1923'te Diaghilev topluluğunun konuk sanatçısı oldu ve Londra'da Koreografik Sanatlar Akademisi'ni kurdu. Ayrıca Dublin'deki Abbey Tiyatrosu'nda Lennox Robinson ve Cambridge'deki Festival Tiyatrosu'nda Terence Gray için baleler sahneledi.
1931'de Camargo Topluluğu için yaptığı Job (Eyub) adlı bale büyük başarı kazandı. De Valois'nin Old Vic Tiyatrosu'nun yönetmeni Lilian Baylis ile giriştiği işbirliği sonucunda 1931'de Vic-Wells Balesi ile Sadler's Wells Okulu kuruldu. De Valois Invitation to the Ballet (1937) ve Come Dance With Me (1957) adlı kitabında bu topluluğun kuruluşuyla 1956'da Kraliyet Balesi adını alması arasında geçenleri anlattı. Vic-Wells Balesi'nde başyönetmenliğinin yanı sıra Checkmate (1937) , Don Quixote (1950) gibi birçok balenin koreografisini yaptı. William Hogarth'ın oymabaskı dizisinden esinlendiği The Rake's Progress (1935) ve Thomas Rowlandson'ın aynı adlı bir karikatürünü model aldığı The Prospect Before Us 'ta (1940) olduğu gibi koreografik malzemelerini İngiliz geleneğinden alarak eşsiz bir ulusal bale yarattı. Baleleri, erkek dansçılar için önemli roller içeriyor, onlara, sanatlarını, gösterebilmek için olanak veriyordu.
1947'de Milli Eğitim Bakanlığı'nın çağrısı üzerine Türkiye'ye giden Valois, 6 Ocak 1948'de İstanbul'da Yeşilköy'de açılan ilk Türk bale okulunu kurdu ve yönetti. Bu okul 1950'de Ankara'ya taşınarak Ankara Devlet Konservatuvarı'na bağlandı. De Valois Ankara Devlet Balesi'nde Hovardanın Sonu, Satranç ve Ferit Tüzün'den Çeşmebaşı gibi baleler sahneledi. Birçok öğrenci yetiştirerek ve daha sonra İngiltere'den ünlü öğretmenler göndererek Türkiye'de bale sanatının kurumlaşmasına katkıda bulundu.
Türk hükümetince Devlet Kültür Nişanı, kendi ülkesince de 1951'de D. B. E. (Dame of the British Empire) nişanıyla onurlandırılan de Valois, 1963'te Kraliyet Balesi başyönetmenliğinden emekliye ayrıldı.
|
