 |
Nevzat Tandoğan (doğum. 1894, İstanbul, Türkiye) - (ö. 9 Temmuz 1946, Ankara, Türkiye) , Türk bürokrat.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. 1914-1918 yılları arasında öğretmenlik yapmıştır. İstanbul Polis Müdürlüğü 2. Şubede Müdür Yardımcısı olarak atandıktan sonra öğretmenlik görevinden ayrıldı. Daha sonra 1. Şube müdürlüğünde de bulundu. İstanbul'daki görevinden sonra 1927 yılında Malatya Valiliğine atandı. Buradaki valiliği sırasında Konya milletvekili olarak gösterilip seçildiyse de valilikten ayrılmak istemediğinden milletvekilliğinden istifa ederek valiliğine devam etti. 1929 yılında Ankara'ya vali olarak atandı. Çok uzun süre bu görevde kaldı. Vali olduktan sonra Ankara Belediye Başkanlığını da birlikte yürüttü. On sekiz yıl gibi uzun süre devam eden Ankara Valiliği ve Belediye Başkanlığı 1946 yılındaki ölümüne kadar devam etti. Ankara'da bir meydan O'nun ismini almıştır.
O'nun, "Bu memlekete komünizm gerekiyorsa ve komünizm yararlı bir şeyse onu da biz getiririz, size ne oluyor?" sözü dönemin karakteristiğini ortaya koyan ifadeler olarak siyasi tarihimize geçmiştir. 3 Mayıs 1944 yılında tutuklanıp huzuruna çıkarılan Osman Yüksel Serdengeçti'ye "Ulan öküz Anadolulu! Sizin milliyetçilikle, komünizm ile ne işiniz var? Milliyetçilik lazımsa bunu biz yaparız. Komünizm gerekirse onu da biz getiririz. Sizin iki vazifeniz var: Birincisi, çiftçilik yapıp mahsul yetiştirmek. İkincisi, askere çağırdığımızda askere gelmek. " demiştir.
Makımına çıkartıp azarladığı bir başka ünlü ise Said Nursi'dir. Bazı hatıralarda, 13 Ekim 1943 tarihinde Said Nursi'nin Ankara'ya getirilişi, vilayete çıkarılması ve burada cereyan eden hadiselere yer verilmektedir. Tandoğan'ın, Said Nursi'ye odasında zorla şapka giydirmeye kalkıştığı, başındakini çıkarıp şapkayı giymesini isteyen valiye, Said Nursi'nin boynunu göstererek; "Bu külah ancak bu kelle ile beraber çıkar" şeklinde mukabelede bulunduğu ifade edilmektedir.
Tandoğan, 9 Temmuz 1946 tarihindeki intihar etmiştir. Tarihe Ankara cinayeti olarak geçen, dönemin Genelkurmay Başkanı Kazım Orbay'ın oğlu Haşmet Orbay'ın adının karıştığı Dr. Neşet Naci Arcan cinayeti ile ilgili mahkemede tanık olarak dinlenen ve sıradan bir vatandaş gibi muamele gören Tandoğan, kendisine yapılan bu davranışı hazmedemeyerek intihar etmiştir. Said Nursi, Tandoğan'ın intihar etmesini, kendisine yapılan uygulamanın karşılığı ilahi adalet'in tecellisi olarak değerlendirmektedir.
Dipnotlar
^ Doç. Dr. Özcan Yeniçeri, Yönetim ve Bürokrasinin Yozlaşmadaki Rolü-II ^ Abdülkadir Badıllı, Bediüzzaman Said Nursi Mufassal Tarihçe-i Hayatı, 2. C. İstanbul 1998, s. 1210-1217 ^ Büyük Larousse, 21. C. Milliyet Y. , İstanbul 1986, s. 11201 ^ Emirdağ Lahikası, s. 155 - Ankara Valileri -
Osmanlı Dönemi Ali Haydar Yuluğ : Yahya Galip Kargı Cumhuriyet Dönemi Murat Bey (1923-1923) : Mehmet Akif Bey (1925-) : Nevzat Tandoğan (1929-1946) : O. Sabri Adal (1946-1946) : İzzettin Çağpar (1946-1948) : Avni Doğan (1948-1950) : Necati İlter (1950-1952) : Kemal Aygün (1952-1955) : Cemal Göktan (1955-1957) : Kemal Aygün (1957-1958) : Abdullah Dilaver Argun (1958-1960) : Gen. İrfan Baştuğ (Asker Vali) (1960-1960) : İhsan Orgun (1960-1961) : Nuri Teoman (1961-1962) : Enver Kuray (1962-1966) : Ali Celalettin Coşkun (1966-1968) : Tekin Alp (Vekil) (1968-1968) : Ömer Naci Bozkurt (1968-1970) : Ömer Naci Bozkurt (Vekil) (1970-1970) : A. R. Yaradanakul (1970-1971) : Şerif Tüten (1971-1975) : Ömer Naci Bozkurt (1975-1975) : Mustafa Gönül (Vekil) (1975-1976) : Durmuş Yalçın (1976-1978) : Tekin Alp (1978-1979) : Vecdi Gönül (1979-1980) : Mustafa Gönül (1980-1984) : Cahit Bayar (1984-1988) : Saffet Arıkan Bedük (1988-1991) : Erdoğan Şahinoğlu (1991-1999) : Yahya Gür (1999-2004) : İbrahim Kemal Önal (2004- )
Malatya valileri -
Vehbi Bey (1922-1922) : Asım Bey (1922-1925) : Nevzat Tandoğan (1925-1927) : Nazım Toker (1927-1930) : Fahri Özen (1939-1943) : İbrahim Etem Akıncı (1933-1939) : Mehmet Tevfik (1930-1933) : Ahmet Kınık (1943-1949) : Sait Koçak (1949-1950) : Turgut Babaoğlu (1950-1951) : Şefik San (1951-1953) : Rauf İnan (1953-1954) : Ahmet Tekelioğlu (1954-1956) : Nazım Arda (1956-1960) : Cezmi Kartay (1960-1966) : Ali Rıza Aydos (1966-1968) : Sabri Sözer (1968-1970) : Babür Unsal (1970-1971) : Sadullah Verel (1971-1975) : Rafet Küçüktiryaki (1975-1978) : Cahit Bayar (1978-1978) : Ferruh Güven (1978-1979) : Enver Hızlan (1979-1981) : Aydın Özakın (1981-1982) : Kurtuluş Şişmantürk (1982-1983) : Ataettin H. Öskiper (1983-1984) : Naim Cömertoğlu (1984-1986) : Kutlu Aktaş (1986-1990) : Oğuz Kağan Köksal (1990-1992) : Saffet Arıkan Bedük (1992-1994) : Arif Atilla Osmançelebioğlu (1994-1997) : Atilla Vural (1997-1999) : Mustafa Yıldırım (1999-2003) : Osman Derya Kadıoğlu (2003-2006) : Halil İbrahim Daşöz (2006- ) |
