 |
1915'te İstanbul'da dünyaya geldi. Ankara Gazi Lisesi'ni bitirdi (1936) , Sosyoloji öğrenimini yapmaya gittiği Belçika'da iki yıl kaldı. İkinci Dünya Savaşı çıkınca yurda döndü. Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı Yayın Müdürlüğü'nde danışmanlık, Ankara Kitaplığı'nda memurluk ve gazetecilik yaptı (1942-1951) , İstanbul'a gelerek Akşam gazetesinde çalışmaya başladı (1951) , deneme yazarlığını bugün Cumhuriyet'te sürdürüyor. 1954'ten sonra İstanbul Belediye Konservatuvarı Tiyatro bölümünde fonetik-diksiyon öğretmenliği yaptı, emekli oldu. İlk şiiri Varlık dergisinde çıkan (15 Kasım 1936) Melih Cevdet, derginin ertesi sayılarında, liseden arkadaşları Orhan Veli ve Oktay Rifat'la birlikte şiirler yayımlayarak Yeni Şiir'in üç öncüsünden biri oldu. Varlık, Ses, Yeditepe, Yaprak, Papirüs, Yeni Dergi, Soyut vb. dergilerde çıktı şiirleri. Özellikle 1946'dan sonra sanatını romantik öğelerden kurtararak sosyal temellere yasladı. Çeviri kitaplarının sayısı 25 kadardır.
Şiir kitapları: Garip (1941, Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat'la birlikte) , Rahatı Kaçan Ağaç (1946) , Telgrafhane (1952) , Yanyana (1956) , Kolları Bağlı Odysseus (1963) , Göçebe Denizin Üstünde (1970) , Teknenin Ölümü (1975) , Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (1981) , Tanıdık Dünya (1984) ve Güneşte (1989) . 1978 yılına kadar yazdığı bütün şiirleri Sözcükler adlı kitapta topladı. Deneme kitapları: Doğu-Batı (1961) , Konuşarak (1964) , Gelişen Komedya (1965) , Yeni Tanrılar (1974) , Sosyalist Bir Dünya (1975) , Dilimiz Üstüne Konuşmalar (1975) , Maddecilik ve Ülkücülük (1977) , Yasak (1978) , Paris Yazıları (1982) , Açıklığa Doğru (ilk iki kitabının ilavelerle yeniden basımı, 1984) , Sevişmenin Güdüklüğü ve Yüceliği (1990) Gezi yazıları: Sovyet Rusya, Azerbaycan, Özbekistan, Bulgaristan, Macaristan (1965; genişletilmiş yeni basımı Anadolu'da ve Sosyalist Ülkelerde adıyla) Oyunları: İçerdekiler (bas. ve oyn. 1965) , Mikado'nun Çöpleri (bas. ve oyn. 1967) , Dört Oyun (bas. 1972, Yarın Başka Koruda, Dikkat Köpek Var, Ölüler Konuşmak İsterler ve Müfettişler adlı oyunları) , Toplu Oyunları I (1987) , Toplu Oyunları II (1989) Romanları: Aylaklar (1965) , Gizli Emir (1970) , İsa'nın Güncesi (1974) , Raziye (1975) , Yağmurlu Sokak (1991) , Meryem Gibi (1991) Anıları: Akan Zaman Duran Zaman I (1984) . Melih Cevdet, Mikado'nun Çöpleri eseriyle 1967/68 tiyatro mevsiminde en başarılı oyun yazarı seçilerek İlhan İskender Armağanı'nı aldı. Ankara Sanatseverler Derneği de 1971-1972 mevsiminde aynı eserle şairi yılın en iyi oyun yazarı seçti. TRT 1970 Sanat Ödülleri Yarışması'nda roman türünde Gizli Emir ile başarı ödülünü (Şubat 1971) , Tarjei Vesaas'tan çevirdiği Buz Sarayı romanıyla Türk Dil Kurumu 1973 Çeviri Ödülü'nü, Teknenin Ölümü ile 1976 Yeditepe Şiir Armağanı'nı, Sözcükler ile 1978 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü'nü, Ölümsüzlük Ardında Gılgamış ile 1981 Türkiye İş Bankası Ödülü'nü ve Ölümsüzler ya da Bir Cinayetin Söylencesi oyunuyla 1984 Enka Sanat Mansiyon Ödülü'nü kazandı, bu oyunu Dört Oyun ile birlikte basıldı (1987) . Ayşegül Yüksel'in Melih Cevdet Anday üzerine Yapısalcılık ve Bir Uygulama (1982) adlı çalışması vardır.
|
