 |
Komitas Vardapet veya gerçek adıyla Soğomon Kevork Soğomonyan (26 Eylül veya 8 Ekim 1869, Kütahya - 22 Ekim 1935, Paris) , Ermeni besteci ve müzikologdur.
Soğomon Soğomonyan müzikle içli dışlı ve sadece Türkçe konuşan Kütahya Ermenileri ailesi içinde doğmuş, bir yaşındayken annesi, 10 yaşındayken babası ölmüştür. 1881 yılına kadar babannesinin yanında büyümüş, o yıl içinde Eçmiadzin'deki Ermeni Kilisesi ruhban okuluna giderek 1895'de buradan mezuniyetiyle papaz olmuştur 7. yüzyılda yaşamış bir Ermeni halk ozanının ismine atfen Komitas adını almıştır. 'Papaz' anlamına gelen 'Vardapet' unvanı ile birlikte anılır olmuştur.
Eçmiadzin Manastırı korosunda bulunduktan sonra 1896'da Berlin'e giderek Kaiser Friedrich Wilhelm Üniversitesi'ne kaydolmuş ve müzikoloji öğrenimi görmüştür. 1899'da müzikoloji doktoru payesini almış ve Eçmiadzin'e dönmüştür. Kırsal kesimde gezileri esnasında 3000 kadar Ermeni halk şarkısını kayda alarak eşsiz bir koleksiyon oluşturmuştur.
En önemli özgün eseri İlahi Litürji Badarak'tır. 1892'de bestelemeye başladığı bu eseri bitirememiştir. Uluslararası Müzik Cemiyeti'ne Avrupa dışından kabul edilen ilk müzik adamı olmuştur. Avrupa'da, Türkiye'nin çeşitli yerlerinde ve Mısır'da müzik icra etmiş, konuşmalar yapmıştır.
1910 sonrasında İstanbul'da yaşamıştır. 300 üyeli Gusan Korosu'nu kurmuştur. 24 Nisan, 1915 tarihli Tehcir Kararı gereğince ertesi gün 180 kadar İstanbullu Ermeni ilerigeleni ile birlikte trene bindirilerek Çankırı'ya sürülmüştür. Mehmet Emin Yurdakul, Halide Edip Adıvar ve yabancı diplomatların girişimleri üzerine Talat Paşa'nın özel emriyle , diğer 8 Ermeni sanatçısı ile birlikte İstanbul'a dönmesine 7 Mayıs'ta izin verilmiştir. Ermeni kaynakları sağlığının sonradan bozulmasını bu 15 günlüğüne Çankırı'ya gidip gelmesine bağlamakta, daha erken döneme uzanan şizofreni veya zührevi hastalık söylentilerini kesinlikle reddetmektedirler. 1916 sonbaharından itibaren İstanbul'da bir Türk askeri hastanesinde kalmış, 1919'da da Paris'e taşınmıştır. 1935'de Paris'te bir psikiyatri kliniğinde vefat etmiştir. Külleri ve elyazısı evrakı sonradan Ermenistan Cumhuriyeti'ne götürülmüştür. Revan'da bugün Komitas'ın adını taşıyan bir müzik akademisi bulunmaktadır.
|
