 |
Jorge Luis Borges - Doğumu - 24 Ağustos 1899 Arjantin / Buenos Aires - Ölümü - 14 Haziran 1986 İsviçre / Cenevre
Jorge Luis Borges, (1899-1986) Arjantinli, şair, öykü ve deneme yazarı.
Yaşamı
Jorge Luis Borges 24 Ağustos 1899 tarihinde Buenos Aires'te dünyaya geldi. Görme yeteneği azalan babası tedavi olmak için I. Dünya Savaşı'ndan önce (1914) ailesiyle Cenevre'ye taşındı. Burada beş yıl kaldılar. 1919'da Mayorka ve İspanya'da birer yıl kaldı. 1921'de ailesiyle Buenos Aires'e geri döndü. 1923'te ilk kitabını çıkardı. 1938'de kütüphane memurluğuna başladı. Ficciones ve Alef adlı kitaplarında toplanan ünlü hikayelerini bu dünemde yazdı. Kütüphanedeki işi hafif olan yazar, iş günlerinin kalanını klasikleri okuyarak ve modern edebiyatın uluslar arası örneklerini İspanyolca'ya çevirerek geçirmiştir. Virginia Woolf'un ve William Faulkner'ın kitapları İspanyolca'ya ilk kez bu dönemde Borges tarafından kazandırılmıştır. Bu dönemde, H. Bustos Domecq takma adıyla dedektif hikayeleri de yazdı. 1946'da Juan Peron'un iktidara gelişiyle, kütüphanedeki işinden atıldı. 1955'de Peron devrilince Arjantin Ulusal Kütüphanesi Müdürlüğü'ne getirildi. Aynı sıralarda Buenos Aires Üniversitesi'nde İngiliz ve Amerikan edebiyatı profesörlüğüne başladı. Genellikle muhafazakar politik görüşleri savundu. Ailesinden gelen hastalık nedeniyle görme bozukluğu çeken Borges bu yıllarda görme yeteneğini tamamen kaybetti. 1961'de Samuel Beckett'le birlikte Uluslararası Yayımcılar Ödülü'nü (Formentor Ödülü) kazandı. Bu ödül ona gecikmiş bir uluslararası ün kazandırdı. 1970'li yıllarda ABD'de çeşitli üniversitelerde dersler verdi. Son yılları yolculuklarla geçti. 14 Haziran 1986'da Cenevre'de karaciğer kanserinden öldü.
Eserleri
Fervor de Buenos Aires (Buenos Aires Tutkusu, 1923) Şiir Luna de enfrente (Yolun Ötesinde Ay, 1925) Şiir El tamano de mi esperanza, 1925, Denemeler. El idioma de los argentinos, 1928, Denemeler. Cuaderno San Martin (San Martin Defteri, 1929) Şiir Evaristo Carriego, 1930, Denemeler Türkçesi: Evaristo Carriego Discusion, 1932, Denemeler ve Eleştiriler. Historia universal de la infamia, 1935, Hikayeler Türkçesi: Alçaklığın Evrensel Tarihi Historia de la eternidad, 1936, Denemeler. Türkçe : Sonsuzluğun tarihi El jardin de senderos que se bifurcan, 1941, Hikayeler. Türkçesi: Çatallanan yollar bahçesi. Seis problemas para don Isidro, 1942, Adolfo Bioy Casares'le yazılmış detektif hikayeleri. Türkçesi: Don İsidro için yedi problem. Poemas : 1922-1943, 1943, Şiir. Ficciones, 1944, Kısa hikayeler Türkçesi: Ficciones Hayaller ve Hikayeler Un modelo para la muerte, 1946, Adolfo Bioy Casares'le yazılmış detektif hikayeleri Dos fantasias memorables, 1946 Adolfo Bioy Casares'le yazılmış fantastik hikayeler El Aleph, 1949, Denemeler Hikayeler. Türkçesi: Alef Aspectos de la poesia gauchesca, 1950, Eleştiriler. Antiguas literaturas germanicas, 1951, Eleştiriler La muerte y la brujula, 1951, Kısa hikayeler Otras inquisiciones 1937-1952, 1952, Denemeler ve Eleştiriler. Türkçesi: Öteki Soruşturmalar Historia de la eternidad, 1953, Denemeler, Kısa hikayeler, ve Eleştiriler. El "Martin Fierro", 1953, Denemeler Poemas : 1923-1953, 1954, Şiirler Los orilleros; El paraiso de los creyentes, 1955, Adolfo Bioy Casares ile iki senaryo. Leopoldo Lugones, 1955, Eleştiriler Betina Edelborg'le beraber. La hermana de Eloisa, 1955, Kısa hikayeler. Manual de zoologia fantastica, 1957, Margarita Guerrero ile yazılmış hayali hayvan metinleri. Türkçesi : Hayali varlıklar kitabı. Libro del cielo y del infierno, 1960, Denemeler, Adolfo Bioy Casares ile beraber. El Hacedor, 1960, Şiirler Antologia Personal, 1961, Denemeler, Şiir, Eleştiriler, El lenguaje de Buenos Aires, 1963 Uzun denemeler, Jose Edmundo Clemente ile beraber Introduccion a la literatura inglesa, 1965, Eleştiri, Maria Esther Vazquez ile beraber . Türkçesi : İngiliz Edebiyatı Tarihi Para las seis cuerdas, 1965, tango ve milongalar için sözler Literaturas germanicas medievales, 1966, Eleştiri, Maria Esther Vazquez'le beraber Türkçesi : Ortaçağ Alman Edebiyatı. Cronicas de Bustos Domecq, Denemeler, 1967, Adolfo Bioy Casares'le beraber. Introduccion a la literatura norteamericana, 1967, Eleştiri, Esther Zemborain de Torres ile beraber. Türkçesi: Amerikan Edebiyatına Giriş,. Conversations with Jorge Luis Borges, 1968, Richard Burgin, İngilizce. Nueva Antologia Personal, 1968, Denemeler, Şiirler, Eleştiriler. Elogio de la Sombra, 1969, Şiir. Türkçesi Karanlığa övgü El otro, el mismo, 1969, Şiir El informe de Brodie, Kısa hikayeler, 1970. Türkçesi: Brodie Raporu El congreso, 1971, Denemeler. Nuevos Cuentos de Bustos Domecq, Adolfo Bioy Casares ile beraber. El oro de los tigres, 1972, Şiir. El libro de arena, 1975, Kısa hikayeler, Türkçesi Kum kitabı. La Rosa Profunda, 1975, Şiir. Türkçesi: Sonsuz Gül La moneda de hierro, 1976, Şiir. Dialogos, 1976 Borges ve Ernesto Sabato, arasında sohbet. ¿Que es el budismo?, 1976, dersler Historia de la noche, 1977, Şiir. Prologos con un prologo de prologos, 1977, Kitap önsözleri. Borges El Memorioso, 1977, Antonio Carrizo ile konuşmalar Rosa y Azul: La rosa de Paracelso; Tigres azules, 1977 Borges, oral, 1979, dersler. Siete noches, 1980, dersler. Türkçe, Yedi gece. La cifra, 1981, Şiir. Nueve ensayos dantescos, 1982, Denemeler Dante üzerine. Türkçesi : Dantevari Denemeler Un argumento, 1983, Veinticinco Agosto 1983 y otros cuentos, 1983, Kısa hikayeler Atlas, 1984, Hikayeler ve Denemeler Maria Kodama ile beraber. Türkçesi : Atlas Los conjurados, 1985, Şiir. Textos cautivos, 1986, Eleştiriler This Craft of Verse, 2000, dersler. |
