 |
Jean Genet (Jan Jöne diye okunur) (1910-1986) Fransız düşünür, yazar.
Jean Genet -
1910 yılında Camille Gabrielle Genet tarafından kimsesizler yurduna bırakılan yeni doğmuş bebeğe Jean adı verilmişti. Jean, yedi yaşına geldiğinde zanaatçı bir ailenin yanına yerleştirildi. 10 yaşında hırsızlığa başladı, on üç yaşında bir zanaat okuluna kaydoldu. Ancak orada da çok kalmayacaktı; 1926'da, 3 ay süren ilk hapishane deneyimini yaşadığında 15 yaşındaydı. Serbest kaldığında uslanmamıştı; bu kez reşit olana kadar kalmak üzere ıslahevini boyladı. 1930'ların sertliği ile ünlü bu ıslahevi Genet'yi gerçek bir suçlu haline getirdi.
Islahevinden kurtulabilmek için yazıldığı askerlikten ve ardından Fransa'dan firar eden Genet, pekçok ülkeyi ve hapishaneyi ziyaret edeceği bir yıllık seyahatinin sonucunda 1937'de Fransa'ya geri döndü ve yeniden suç dünyasına daldı. Beş yıl boyunca ya hırsızlık yaptı, ya fahişelik. 1942'de bir kez daha cezaevine düştüğünde olgunlaşmıştı artık. İlk şiirini yazdı, ilk kitabı Notre-Dame des Fleurs (Çiçeklerin Meryem Anası) yayımlandı. Ardından Miracle de la rose (Gülün Mucizesi) geldi. 1948 ylında yayımlanan Journal du voleur (Hırsızın Günlüğü) bir anlamda Genet'nin otoBiyografisi niteliğindedir. Le balcon (Balkon) oyunları ve hatta tüm eserleri içinde en çarpıcı olanıdır. Balkon adlı oyununda yeryüzü egemenlerini alaycı ve acımasız bir dille eleştirir. Bu oyunu Türkiye'de de sahne almıştır (Bkz. Tiyatro Stüdyosu) . Ölümünden kısa süre önce, atölyesinde ziyaret ettiği Alberto Giacometti ile yaptığı röportaj ve Giacometti'nin sanatı üzerine kendi yorumunun bulunduğu L'Atelier d'Alberto Giacometti Giacometti'nin Atölyesi adlı röportaj/sanat içerikli kitabı, Genet'nin son yapıtıdır.
Kitapları sayesinde tanıştığı Andre Gide, Jean Cocteau ve Jean-Paul Sartre'ın cumhurbaşkanına verdikleri dilekçe sonucu özgürlüğüne kavuşmuştur. Bu af sonrası, tekrar yeraltı dünyasına dönmemiş, kendisini tamamıyla edebiyata vermiştir. Ancak toplumsal olaylara, ezilen insanlara karşı hiç duyarsız kalmadı; 1968 mayısında öğrencilerin, Vietnam Savaşı sırasında Amerikan solunun, ırkçılığa karşı Kara Panterler'in ve İsrail'e karşı da Filistinliler'in yanındaydı. Bu konular hakkında yazdıkları ve röportajları Türkçe olarak Açık Düşman başlığıyla yayımlanmıştır.
1986'da Paris'te bir otel odasında ölü olarak bulunmuştur.
Yapıtları
Roman
Notre-Dame des fleurs, 1944 / Çiçeklerin Meryem Anası (Ayrıntı Yayınları, 2000) Miracle de la rose, 1946 / Gülün Mucizesi (Ayrıntı Yayınları, 1999) Pompes Funebres, 1947 / Cenaze Töreni Querelle de Brest, 1947 / Denizci (Ayrıntı Yayınları, 2004) Journal du voleur, 1948 / Hırsızın Günlüğü (Ayrıntı Yayınları, 1997)
OyunHaute surveillance, 1947 / Büyük Gözaltı Les bonnes, 1947 / Hizmetçiler (Nisan Yayınları, 2000) Le balcon, 1956 / Balkon (Ayrıntı Yayınları, 1990) Les negres, 1958 / Zenciler (Ayrıntı Yayınları, 2000) Les paravents, 1961 / Paravanlar Remzi Kitabevi, 1991
SanatL'Atelier d'Alberto Giacometti, 1986 / Giacometti'nin Atölyesi (Metis Yayınları, 1990)
DüzyazıUn captif amoureux, 1986 / Sevdalı Tutsak (Ayrıntı Yayınları, 2005) Açık Düşman - Jean Genet'den Seçme Yazılar ve Söyleşiler, Metis Yayınları, 1994 |
