 |
Prof. Dr. Hilmi Ziya Ülken, (d. 3 Ekim 1901, İstanbul - ö. 5 Haziran 1974, İstanbul). Türk düşünce yaşamında ve bir felsefe geleneğinin oluşmasında büyük etkisi olmuş felsefeci ve sosyolog.
İstanbul Sultanisi'ni (İstanbul Lisesi) (1918) ve Mekteb-i Mülkiye'yi (A. Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi) bitirdi (1921). Aynı yıl Darülfünun-ı Osmani (bugün İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Fakültesi Beşeri Coğrafya Kürsüsü'ne asistan oldu. Aynı fakültede felsefe tarihi ve sosyoloji öğrenimi gördü. 1933'e değin sosyoloji, felsefe, tarih ve coğrafya öğretmenliği yaptı. Umumi İçtimaiyat (1931), Türk Tefekkürü Tarihi (1932-33, 2 cilt) adlı kitapları yayımlandıktan sonra uzmanlık eğitimi için Almanya'ya gitti (1934). Türkiye'ye döndükten sonra İ. Ü. Edebiyat Fakültesi'nde Türk Tefekkür Tarihi Kürsüsü'ne doçent olarak atandı (1935). 1944 yılında profesör, 1957 yılında ordinaryüs profesör oldu. 1973'te A. Ü. İlahiyat Fakültesi'nden emekli oldu. Hilmi Ziya Ülken, 1938-1943 yılları arasında İnsan dergisini yayımladı ve Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi'ni yönetti. Türk düşünce tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla sosyal bilimlere önemli katkılar sağlamış olan Ülken 5 Haziran 1974'te İstanbul'da öldü.
Başlıca yapıtları
Sosyoloji ve felsefe alanındaki çalışmaları
Umumi İçtimaiyat (1931) Aşk Ahlakı (1931) Türk Tefekkürü Tarihi (1933-34) İnsanİ Vatanperverlik (1933) Türk Filozofları Antolojisi (1935) Türk Mistisizmini Tedkike Giriş (1935) İçtimai Doktrinler Tarihi (1940) Ziya Gökalp (1942) Dini Sosyoloji (1943) Şeytanla Konuşmalar (1943) İslam Düşüncesi (1946) Ahlak (1946) Millet ve Tarih Şuuru (1948) Sosyolojinin Problemleri (1953) Veraset ve Cemiyet (1957) Tarihİ Maddeciliğe Reddiye (1958) Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi (1966) Eğitim Felsefesi (1968) İslam Felsefesi (1969) Varlık ve Oluş (1969) Bilgi ve Değer.
Romanları Posta Yolu (1941) Yarım Adam (1942) |
