 |
Georges Bataille (d. 10 Eylül 1897, Billom; ö. 8 Haziran 1962, Paris) Fransız yazar, sosyolog, antropolog ve filozof. Nietzsche'nin izinde düşüncelerini geliştirmiş, gerçeküstücü düşüncenin geliştiricilerinden biri olmuştur. Kötülüğü üstlenen ve gizemsel yolculuklara dayalı iç deneyimlere dayanan bir ahlakın savunuculuğunu yapmıştır.
>Hayat HikayesiAnnem -
Bataille 1897'de Billom'da dünyaya geldi. 1900'de ailesiyle Reims'e taşındılar. 1917'den itibaren Paris'te "Ecole des Chartes"'de okudu ve ardından meslek eğitimini yaparken Bibliotheque nationale de France'de kütüphaneci olarak çalıştı. 1942'ye kadar burada çalıştı ama bu tarihtren sonra yakalandığı tüberküloz nedeniyle kütüphanecilik görevini bıraktı. 1949'da yeniden Carpentras'da kütüphaneci olarak göreve başladı, daha sonra aynı göreve Orleans'ta devam etti. Çeşitli etkili dergiler çıkardı (Documents (1928) , Acephale (1937) , Critique (1936) gibi) . "College de sociologe"nin çalışmalarını yönetti. Kimi zaman siyasal kimliğiyle de öne çıktı; aydınlarla çeşitli gruplar oluşturdu, etkinliklerde bulundu. Andre Breton ve Sartre ile sert polemikleri oldu. 1962'de Paris'te öldü. Kitaplarının tüm basımı 1972'de Foucault'nun desteğiyle gerçekleşti.
Felsefesi
Bataille'de Hegel,Nietzsche ve Martin Heidegger gibi filozofların etkisi görülür; bunlar üzerinden düşüncede gerçeküstücülüğe yöneldiğini söylemek mümkündür. Bataille, Nietzsche'nin düşünce çizgisini yeni bağlamlarda uç noktalara kadar götüren bir felsefe yolu izler. Nietzsche Üzerine adlı denemesinde, yalnızca filozof Nietzsche'nin düşüncelerini aktarmakla sınırlı kalmaz, onun düşünceleriyle kendininkileri yeniden harmanlayarak, kendi gözünden Nietzsche değerlendirmesini ortaya koyar. Bu bir anlamda kendisini altüst etme pahasına Nietzsche'nin izinin sürülmesi, sorularının geliştirilmesi ve derinleştirilmesi, yeni sorularla alanın geliştirilmesi anlamına gelir. Aynı zamanda, faşistlerin Nitezsche'yi yanlış anladıklarını ve çarpıttıklarını ortaya koydu. Dilin sınırlarıyla boğuştu ve kendisi de bu sınırları kurcalayan filozofları etkiledi. Antropolojiyle ilgili olması, felsefesini bu alanın etkileriyle geliştirmesini sağladı. Yasaklar ve yasakların ihlali, onun düşünüşünün ana yönelimi oldu her zaman. Özellikle erotizm, cinsellik, ölüm ve şevhet üzerinden felsefesini geliştirdi. İç Deney adlı bir başka kitabında da felsefi görüşlerinin genel çercevesini verir gibidir Bataille.
Edebiyat ve KötülükEdebiyat ve Kötülük -
Kötülük konusu Bataille'nin merkezi konularından biridir, çünkü onun düşünce yapısında kötülük hayatın en temel gerçeklerinden biri olarak belirir. Kötülük Bataille'ye göre bir ahlaktan yoksunluk durumu, ya da ahlak yetersizliği değil, tam tersine verili ahlakı yadsıyan başka tür bir ahlakın koşuludur. Böyle alındığında, kötülük, yasakları aşmanın ve kuralları ihlal etmenin bir yoludur ve "yüksek ahlak" bunu gerektirir. Bataille, gerçek özgürlüğü yaşamı kışkırtmak ve aşmak olarak değerlendirdiğinden, özgürlüğü ve değerleri yeniden yaratmanın kötülükten geçtiğini, gidilecek en uzak yerin burası olduğunu söyler. Böylece konformist düşünce tarzından sakınılmış olunur. İyiliğin boyun eğdirici uzlaşmacılığından kurtulunulur. Ancak bunun için kötülüğün üstlenilmesinde cesaret gereklidir. Bunlara bağlı olarak, Bataille'ye göre edebiyat suçludur ve suçluluğunu kabul etmelidir. Yaratıcılığın kaynağı günahkarlık ve kötülüktür. Edebiyat kötülüğün bilgisiyle beslenir ve anlamlı bir etkinlik olmasını sağlayan da budur. Bataille, Michelet örneğini verir: Michelet'in yazamaz olduğu zamanlar evinden çıktığını, yol üstünde bulunan umumi tuvaletlere girerek oradaki havayı derin derin soluduktan sonra yeniden evine yazmaya döndüğünü anlatır. Edebiyat bu bağlamda ancak risk aldığında, yani tehlikeyi göze aldığında gerçekten adına layık bir konum kazanır. Bataille bu tür düşüncelerini özelikle edebiyatın lanetli yazarlarını değerlendirerek ortaya koyar; Bronte, Michelet, Blake, Baudelaire, Sade, Kafka, Genet gibi yazarlardır bunlar.
Gözün Hikayesi -
Ayrıca kendisi de kötülük eksenli edebi metinler de üretmiştir. Rahip C. ve Gözün Hikayesi bu noktada önemli bir etki yaratmıştır. Roland Barthes Gözün Hikayesi için şöyle demektedir:
"Bataille'ın uslüp olarak Sade'a pek çok şey borçlu olduğu doğrudur ama Sade, erotik kombinasyonların çetelesini tutarken, Bataille'de bir dizi nesnenin huzursuzluğuyla ve maddelerin keşfiyle karşılaşırız. Bataille'ın üslubu, insanın gerçek doğasına dokunuyor; çevrimler sonucunda bizi çarpıcı bir şeye ulaştırıyor: Edebiyata" (Kitabın içinde) .
Aynı zamanda Bataille'den etkilenmiş bir yazar ve kuramcı olan Susan Sontag ise, kitabın arka kapağında;
"Gözün Hikayesi'ni bu kadar güçlü ve rahatsız edici yapan neden, Bataille'ın, pornografinin nihai anlamda cinselliğe değil, ölüme dair olduğunu daha iyi anlamasıdır. `Gözün Hikayesi` okuduğum bütün aykırı kitapların en aykırısıdır" demektedir.
Felsefenin aşırılığı
Georges Bataille, 20. yüzyıl felsefesinde aykırı filozofların en aykırılarından biridir. Edebiyatta kötülüğün yazarı olduğu gibi, felsefede de aşırılığın yazarıdır. Aykırı olduğu kadar felsefeyi aşırılığa vardıran düşünürlerin temsilcilerinin de başında yer alır. Bataille Nietzsche'nin takipcilerindendir, özellikle "Tanrı öldü" fikrinden yola çıkarak, yeni bir etik düşünceye yönelir. Yalnızca bu yönelim bilinen etik yaklaşımları altüst etmekle kalmaz, temel kavramları da yerle bir eder. Tanrı yerine iç deney'i, masumiyet yerine günahkarlığı, kesinlik yerine imkansızı, cinsellik yerine erotizmi ve pornografiyi, iyilik yerine kötülüğü, huzur yerine tehlikeyi öne alarak yeniden düşünür Bataille. Vardığı yer felsefenin aşırılığıdır. Bu anlamda Foucault, Gilles Deleuze, Jacques Derrida gibi bir şekilde Nietzsche'nin takipcisi olan düşünürleri önemli ölcüde etkilemiştir. Bu düşünürler aynı zamanda dilin sınırlarına yönelirler ve gerçekliği sorunsallaştırırlar.
Alıntılar
Adam sürekli kendisinin korkularına gider. Onun cinsel arzusu onu korkuya zorlar.
Çalışmaları
Bütün Çalışmaları
Georges Bataille, Œuvres completes (Paris: Gallimard)
Volume 1: Premiers ecrits, 1922-1940: Histoire de l'œil - L'Anus solaire - Sacrifices - Articles. Volume 2: ecrits posthumes, 1922-1940 Volume 3: Œuvres litteraires: Madame Edwarda - Le Petit - L'Archangelique - L'Impossible - La Scissiparite - L'Abbe C. - L'etre differencie n'est rien - Le Bleu du ciel. Volume 4: Œuvres litteraires posthumes: Poemes - Le Mort - Julie - La Maison brulee - La Tombe de Louis XXX - Divinus Deus - ebauches. Volume 5: La Somme atheologique I: L'Experience interieure - Methode de meditation - Post-scriptum 1953 - Le Coupable - L'Alleluiah. Volume 6: La Somme atheologique II: Sur Nietzsche - Memorandum - Annexes. Volume 7: L'economie a la mesure de l'univers - La Part maudite - La limite de l'utile (Fragments) - Theorie de la Religion - Conferences 1947-1948 - Annexes. Volume 8: L'Histoire de l'erotisme - Le surrealisme au jour le jour - Conferences 1951-1953 - La Souverainete - Annexes. Volume 9: Lascaux, ou La naissance de l'art - Manet - La litterature et le mal - Annexes Volume 10: L'erotisme - Le proces de Gilles de Rais - Les larmes d'Eros Volume 11: Articles I, 1944-1949 Volume 12: Articles II, 1950-1961
Belirli Çalışmaları:
Histoire de l'oeil, 1928. (Gözün Hikayesi) Le Bleu du ciel, 1935 Madame Edwarda, 1937. L'experience interieure, 1943. (İç Deney) La Part maudite, 1949 L'Erotisme, 1957 (Erotizm) La litterature et le Mal, 1957. (Edebiyat ve Kötülük) Les larmes d'eros, 1961. (Eros'un Gözyaş) L'Impossible, 1962. (İmkansız) Ma Mere, 1966 (Annem) Le Mort, 1967 (Ölüm) [Theorie de la Religion, 1973.
Türkçedeki kitaplarıEros'un Gözyaşları,çeviri:Mukadder Yakupoğlu, Göçebe yayınları. İmakansız, çeviren:Mukadder Yakupoğlu,Kabalcı Yayınevi,İstanbul/1999, 1. basım. Nietzsche Üzerine, çeviren:Mukadder Yakupoğlu,Kabalcı Yayınevi,İstanbul/2000,1. basım. Rahip C. , çeviren:Didem Eryar, Kabalcı Yayınevi, İstanbul/1999, 1. basım. Annem, Çeviri: Yaşar Avunç, Ayrıntı Yayınları, İstanbul/Eylül 1999, 1. basım. Edebiyat ve Kötülük, Çeviri: Ayşegül Sönmezay, Ayrıntı Yayınları, İstanbul/ Temmuz 1997, 2. Basım. İç Deney, çeviren:Mukadder Yakupoğlu, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul/Nisan 2006, 4. Basım Gözün Hikayesi, çeviren:Çeviri: N. Berna Serveryan/Ayşegül Gürsoy, Yapı Kredi Yayınları,İstanbul/ 4. basım. Göğün Mavisi, çeviren:Reşit İmrahor, Mitos Yayınları, 1993. |
