 |
François Roland Truffaut (doğum. 6 Şubat 1932 Paris - ö. 21 Ekim 1984 Neuilly-sur-Seine) Fransız yönetmen, senarist, oyuncu ve Fransız Yeni Dalga akımının kurucularından.
Evlilik dışı bir ilişkinin çocuğu olarak 1932 yılında dünyaya geldi. Anneannesi, üvey babası ve annesi üçgeninde yetişti. Yahudi bir diş hekimi olan gerçek babasıyla asla tanışmadı. Kitaplara gömülü zor bir çocukluk ve ergenlik dönemi geçirmesi, onu derinden etkiledi. François Truffaut, 26 yaşında çektiği 400 Darbe adlı filmin de geniş ölçüde o günleri anlatan otobiyografik bir çalışma olduğunu söyler.
Sanat yaşamıFrançois Truffaut -
1950'li yılların ikinci yarısında Avrupa'daki Yeni Dalga akımının öncülerinden olan François Truffaut'nun sinema serüveni ünlü "Cahiers du Cinema" dergisinde film eleştirmeni ve sinema tarihçisi olarak başladı. Truffaut'nun 1954'te bu dergide yayınlanan ve bir filmin asıl yaratıcısının yönetmen olduğunu savunan "auteur teorisi", bir nesile ilham kaynağı oldu. O dönemlerde kısa filmler yapmaya başlayan Truffaut, ünlü yönetmen Roberto Rosselini'nin asistanlığını yaptıktan sonra 1959'da ilk filmi "400 Darbe"ye imza attı. Yarı otobiyografik film, Jean Pierre Leaud'nun oynadığı Antoine Doinel'in zor geçen ergenlik dönemini öykülüyordu. Yönetmene en iyi senaryo Oscar adaylığı ve Cannes'da en iyi yönetmen ödülü getiren filmden sonra Truffaut, zaman zaman Doinel'e geri dönecek ve hep Leaud'nun oynadığı karakterin yetişkinliğe geçişini sinemaseverlere sunmaya devam edecekti.
"400 Darbe"nin ticari ve eleştirel anlamdaki başarısı Truffaut'nun uluslararası arenada tanınmasını sağladı. 1960 yılında çektiği sonraki filmi "Tirez sur le pianiste", B-sınıfı Amerikan filmlerden esinlenmiş, hınzır bir zeka ve teknik erdemlerle zenginleştirilmiş daha karmaşık bir duyarlılık yansıtıyordu. I. Dünya Savaşı sonrası yıllarda iki erkek, bir kadın üç arkadaşın öyküsünü anlattığı "Jules ve Jim" ise daha sonradan bazı eleştirmenlerce Truffaut'nun en iyi filmi olarak nitelendirilecekti.
"400 Darbe" ve "Jules ve Jim"de, Jena Renoir'a saygı gösterisinde bulunan Truffaut'nun "Tirez sur le pianiste" ve birçok diğer filmi onun daha karanlık, daha ironik yüzünü sergileyecekti. "La Peau douce", "La Sirene du Mississippi", "Vivement dimanche" ve özellikle "Baisers voles", onun Amerikan gerlimlerine duyduğu ilgi ve sevgiyi yansıtırken, Ray Bradbury'nin ünlü "Fahrenheit 451"ini sinemaya uyarlayarak bilim-kurgu türünü; "L'Enfant sauvage", "L'Histoire d'Adele H. ", "La Chambre verte" ve "Le Dernier Metro - Son Metro" ile de dönem filmlerini ele alacaktı. "Kadınları Seven Adam" ve "La Femme d'a cote"de ise Truffaut aşk acılarını öykülüyordu.
Bazı eleştirmenler Truffaut'nun son dönem filmlerinin, ilk dönemindeki kalitenin çok altında kaldığını söyleseler de Joseph McBride, "Eğer Truffaut'nun ilk eserlerindeki olağanüstü kamera hareketleri, nefes kesen kurgu ve keyif duygusu, daha sonraki filmlerinde daha az belirginse bunun sebebi anlatım ve tarzda daha bilinçli bir yaklaşım ve duygusal zenginliğin artmasıdır" diyordu. Truffaut, "La Nuit americaine" ile 1973'te en iyi yabancı film Oscar'ını kazandı, en iyi yönetmen ve senaryo dallarında Oscar'a aday gösterildi.
Truffaut, sadece kameranın arkasında kalmadı; zaman zaman oyunculuğa da soyundu. "L'Enfant sauvage", "La Nuit americaine" ve "L'Histoire d'Adele H. "de küçük roller üstlenen Truffaut, "La Chambre verte"de başrole soyunurken, Steven Spielberg'in "Close Encounters Of The Third Kind - Üçüncü Türle Yakınlaşmalar"ında da bir başka yönetmenle oyuncu olarak çalışmış oldu.
Yeni Dalga'nın en önemli isimlerinden, "auteur teorisi"nin babası Truffaut, 1984'te 52 yaşında bir beyin tümörü yüzünden ölmeden önce "Küçük Hırsız" filmi üzerinde çalışmaktaydı. Truffaut'nun vasiyet filmini daha sonra Claude Miller beyazperdeye aktardı.
Çalışmaları
Filmleri
400 Darbe - Les 400 coups (1959) : Jean-Pierre Leaud Tirez sur le pianiste (1960) : Charles Aznavour Antoine et Colette (1962) : Jean-Pierre Leaud Jules et Jim (1962) : Jeanne Moreau, Oskar Werner La Peau douce (1964) : Jean Desailly, Françoise Dorleac Fahrenheit 451 (1966) : Oskar Werner, Julie Christie La mariee etait en noir (1968) : Jeanne Moreau, Charles Denner Baisers voles (1968) : Jean-Pierre Leaud, Claude Jade La Sirene du Mississippi (1969) : Jean-Paul Belmondo, Catherine Deneuve L'Enfant sauvage (1969) : Jean-Pierre Cargol, François Truffaut Domicile conjugal (1970) : Jean-Pierre Leaud, Claude Jade Les deux anglaises et le continent (1971) : Jean-Pierre Leaud Une belle fille comme moi (1972) : Bernadette Lafont, Charles Denner La nuit americaine (1973) : Jean-Pierre Leaud, Jacqueline Bisset L'Histoire d'Adele H. (1975) : Isabelle Adjani, Bruce Robinson L'Argent de poche (1976) : enfants L'Homme qui aimait les femmes (1977) : Charles Denner, Brigitte Fossey La Chambre verte (1978) : François Truffaut, Nathalie Baye L'amour en fuite (1979) : Jean-Pierre Leaud, Claude Jade Le dernier metro (1980) : Catherine Deneuve, Gerard Depardieu La Femme d'a cote (1981) : Gerard Depardieu, Fanny Ardant Vivement dimanche! (1983) : Fanny Ardant, Jean-Louis Trintignant |
