 |
David Lloyd George (okunuşu: deyvid loyd corç) (doğum. 17 Ocak 1863 - ö. 26 Mart 1945) Britanyalı siyasetçi, 1916-1922 arasında başbakan. David ön adı, Lloyd George soyadıdır. 1945'te ölümünden kısa bir süre önce Dwyfor Kontu payesi verildi.
Liberal Parti'den seçilen son başbakandı. I. Dünya Savaşı boyunca ülkesini yönetti, savaş sonrasında Avrupa'nın yeniden şekillenmesinde baş rolü oynadı. Osmanlı İmparatorluğu'nu parçalama siyaseti, Kurtuluş Savaşı'nın başlamasına ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasına neden olan olaylar zincirini başlattı.
Gençlik yılları
1863'te Manchester'a bağlı Chorlton-on-Medlock'da doğan Lloyd George, işçi sınıfı kökenli olan ilk ve aslen Galli olan tek Büyük Britanya başbakanıdır.
Hukuk okudu. 1885 seçimlerinde Austen Chamberlain'in reform programından etkilenerek Liberal Parti'ye katıldı. İrlanda'nın özerkliği (Home Rule) için mücadele eden başbakan William E. Gladstone'un takipçisi oldu. Galler Ülkesi için benzer bir özerklik programı oluşturmaya çalıştı. 1890'da parlamentoya girdi. Parlamentoda özellikle Anglikan Kilisesi'nin resmi statüsüne ve Boer Savaşı'na karşı çıkışlarıyla tanındı.
1905'te kabineye girdi. 1908'de maliye bakanı oldu. İngiltere'de sosyal güvenlik sisteminin kurulmasında baş rolü oynadı. İşçi haklarını savundu. Lordlar Kamarası'nın ayrıcalıklarına karşı mücadele ederek aristokrasinin İngiliz siyasetindeki ağırlığının azaltılmasını sağladı.
Başbakanlığı
Başbakan Asquith liderliğindeki Liberal Parti 1916'da bölününce, Lloyd George partinin bir kanadıyla birlikte ayrılarak Muhafazakar Parti'nin desteklediği bir koalisyon hükümeti kurdu. 6 Aralık 1916'da başbakan oldu. Birinci Dünya Savaşı'nın son iki yılında, beş kişilik "Savaş Kabinesi" ile İngiliz savaş politikasını yönetti.
Savaş sonrasında toplanan Paris Barış Konferansı Lloyd George'un kariyerinin zirvesi idi. Paris'te kaldığı beş ay boyunca Fransa başbakanı Clemenceau ve ABD başkanı Wilson üzerinde kolay bir üstünlük kurdu. Savaştan sonra başta Almanya ve Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere, yeni kurulacak dünya düzenini belirlemekte baş rolü oynadı.
1922 Eylülü'nde çıkan Çanakkale Krizi (the Chanak Affair) Lloyd George'un başbakanlığının sonunu getirdi. İzmir'in kurtuluşundan sonra Türk ordusu, Çanakkale'de bulunan İngiliz kuvvetlerine bir ültimatom vererek geçit hakkı istemişti. Başbakan Lloyd George ültimatomu reddederek İngiliz kuvvetlerine direnme emri verdi ve ülkesini savaşa hazırladı. İngiliz kamuoyu ve Muhafazakar Parti ileri gelenleri (Dışişleri bakanı Lord Curzon ve savaş bakanı Winston Churchill) başbakanın çatışmacı politikasına karşı çıktılar. 12 Ekim 1922'de Muhafazakar Parti, Carlton House deklarasyonuyla hükümetten çekildi.
Sonraki Yılları
Lloyd George 1945'e dek Liberal Parti milletvekili olarak parlamentoda kaldı. Bu dönemde Liberal Parti'nin küçülerek marjinalleşmesine tanık oldu. 1936'da Adolf Hitler lehine verdiği demeç eleştirilere yol açtı. İkinci Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında, Sovyetler Birliği'ne karşı İngiliz-Alman barışını savundu. 1945'te 82 yaşında öldü.
Türkiye'ye Karşı Tavrı
Birinci Dünya Savaşı'nı izleyen dönemde Lloyd George Türkiye'ye karşı son derece sert ve tavizsiz bir politika izledi. 15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunanlılarca işgali, Sevr Antlaşması, Türk hükümetinin Sevr Antlaşmasına direnmesi üzerine Yunan ordusunun Anadolu'ya sürülmesi, 1921 Londra Konferansı'nda Sevr Antlaşmasından taviz verilmemesi, 1922 yazında Yunan başbakanı Gounaris'in Anadolu'dan çekilme teklifinin reddi, 1922 Eylülünde Çanakkale Boğazı nedeniyle Türkiye ile savaş noktasına kadar tırmanan gerilim, hep Lloyd George'un şahsen yönettiği politikaların ürünüdür.
Lloyd George'un Türkiye'ye karşı tutumunu Yunan lideri Venizelos'la dostluğuna bağlayan yorumcular, Venizelos'un Kasım 1920'de iktidardan düşüşünden sonra da aynı politikaları sürdürmesini açıklamakta zorlanmıştır. Bazı tarihçilere göre gençliğinde Gladstone'un çırağı olarak, onun Türk karşıtı görüşlerinden etkilenmiştir. Bazılarına göre Galler ve İrlanda davalarında azınlık hakları için verdiği mücadele, Türkiye'deki azınlıklara gösterdiği sempatinin kaynağıdır.
Ancak usta bir stratejist ve kurnaz bir entrikacı olarak ün yapan Lloyd George'un, Türkiye politikasında, bu tür duygusal etkenlerden daha çok, belli bir stratejik vizyonla hareket etmiş olması da ihtimal dahilindedir.
İngiltere Başbakanları
Robert Walpole : Spencer Compton : Henry Pelham : Thomas Pelham-Holles : William Cavendish : John Stuart : George Grenville : Charles Watson-Wentworth : William Pitt : Augustus Henry Fitzroy : Frederick North : Charles Watson-Wentworth : William Petty : William Henry Cavendish-Bentinck : William Pitt : Henry Addington : William Wyndham Grenville : William Henry Cavendish-Bentinck : Spencer Perceval : Robert Banks Jenkinson : George Canning : Frederick John Robinson : Arthur Wellesley : Charles Grey : William Lamb : Robert Peel : John Russell : George Hamilton-Gordon : Edward Geoffrey Smith Stanley : Henry John Temple : John Russell : Benjamin Disraeli : Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil : William Ewart Gladstone : Archibald Philip Primrose : Arthur Balfour : Henry Campbell-Bannerman : Herbert Henry Asquith : David Lloyd George : Andrew Bonar Law : Stanley Baldwin : Ramsay MacDonald : Neville Chamberlain : Winston Churchill : Clement Attlee : Anthony Eden : Harold Macmillan : Alec Douglas-Home : Edward Heath : Harold Wilson : James Callaghan : Margaret Thatcher : John Major : Tony Blair : Gordon Brown
|
