 |
Antranik Ozanyan (doğum. 25 Şubat 1865, Şebinkarahisar, Osmanlı İmparatorluğu - ö. 31 Ağustos 1927, Fresno, ABD) Ermeni general, politikacı ve gerilla lideri.
Hayat Hikayesi
1865'te Şebinkarahisar'da dünyaya geldi. İstanbul'a gitti. Marangozluk yaptı. Devrimci örgüte katıldı. Sason'da bir ayaklanma başlatarak Batı ülkelerinin dikkatini Ermeni sorununa çekmeyi planlayan örgütün isteği doğrultusunda Sason'a gitti. Kısa sürede cesareti ve kişilik gücüyle isyanın önderliğine yükseldi. 1901'de Muş'un Arakelots Manastırında 30 adamıyla bir ordu birliğine karşı 3 hafta direnip kurtulmayı başarınca ünü efsane boyutlarına ulaştı. Hakkında türküler, marşlar yazıldı.
1904'te Batılı devletlerin müdahalesi üzerine yurt dışına çıktı. Bulgaristan'a yerleşerek çiftçilik yaptı. Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihat ve Terakki rejimiyle işbirliğini savunan Ermeni Devrimci Federasyonu (Taşnaksutyun) yönetimine karşı tavır aldı. 1914'te Erzurum'da toplanan 8. ci parti kurultayı, yaklaşan Dünya Savaşında Osmanlı Devletine sadık kalma kararı alınca parti yönetimine baş kaldırarak Rusya'ya geçti. Rus ordusuna bağlı Ermeni gönüllü alaylarını örgütledi. Mart 1915'te Van'da başlatılan isyanı destekledi. 18 Nisan 1915'te Dilman'da Halil Paşa yönetimindeki Osmanlı kuvvetlerini yenilgiye uğrattı.
Ocak 1916'da Rus ordusuyla birlikte Bitlis'e girdi. Önceki yazın Van olayları'na misilleme olarak kenti yaktı ve sivil halktan çok sayıda kişiyi öldürttü. Bundan dolayı Rus divan-ı harbinde yargılandı ve görevinden alındı.
1918 başlarında Rus ordusunun dağılması üzerine Erzurum'da Batı Ermenistan Geçici Hükümeti'ni kurdu. İlerleyen Türk orduları karşısında hezimete uğrayarak Kafkasya'ya çekildi. 28 Mayıs 1918'de kurulan Ermenistan Cumhuriyeti Türkiye ile anlaşma yoluna gidince Cumhuriyet yönetimiyle bağlarını kopardı. Kendisine bağlı birliklerle Ermenistan'ın güneyindeki Zangezur Dağlarına çekilerek gerilla hareketi başlattı. Kendi resmini taşıyan bayrağıyla Nahçevan ve İran Azerbaycan'ına seferler düzenledi.
İngilizlerin müdahalesi üzerine Ermeni hükümetiyle barışmaya razı oldu ve general rütbesini aldı. Ancak Nisan 1919'da yeniden isyan edip ordusuyla Erivan üzerine yürüdü. İkna edilerek yurt dışına çıkarıldı. Amerika'ya giderek Fresno'ya yerleşti. 1927'de öldü. Naaşı Paris'e getirilerek Pere Lachaise Mezarlığına gömüldü.
1990'da Ermenistan'ın bağımsızlığından sonra yeniden ulusal kahraman ilan edildi. Erivan'ın ana meydanına Antranik heykeli dikildi. tr:Andranik Toros Ozanian
|
